Canzoni,ballate e fatti
Canzoni,ballate e fatti
Tratto da "un'isola nel mare dei dialetti meridionali" di Domenico Maria Cicchetti
La Vaddatara
Vaddàta nòstra è ‘nu bèllu paèse
e bbòlijè!
l’àrij’ è bòna e lu cìl’ è ri turchèse
'sta bella vaddatàra
quòndo la vògli’ amà’.
Si chiànce si si ròmpe la pignàta
e bbòlijè!
nun z’àv’ a ‘ndò mètte’ chiù re fàv’ a còce’,
'sta bèlla, ecc.
Si chiànce si si ròmpe lu bicchire
e bbòlijè!
nun z’àv’ a ‘ndò mètte’ chiù lu vìn’ a vève’,
sta bèlla, ecc.
Si cànda pi’ re bbìje e ‘ndò re càse
e bbòlijè!
lu zìto e la zìta òje màmma quònda vàse,
sta bèlla, ecc.
Si cànda pi’ l’amòre ca si ‘ndrèzza
e bbòlijè!
tra uagnùni ‘ndìst’ e uagnàrde ri ràzza,
‘sta bèlla, ecc.
Si rèsta pi’ la pàce e pi’ la térra
e bbòlijè!
si pàrt’ a l’Amèrica o sùl’ a la uèrra,
sta bèlla, ecc.
E ancòr sarrìja chiù bèllu ‘stù paèse
e bbòlijè!
ma la gènde scàppa pi’ circà’ turnìse,
sta bèlla vaddatàra
sèmpe fa vògli’ amà’.
Traduzione
Vallata nostra è un bel paese / evviva! / l’aria è buona e il cielo è di turchese / questa bella vallatese /
quanto la voglio amar. / Si piange se si rompe la pignatta / evviva! / non si ha dove mettere più le fave a cuocere /
questa bella, ecc. / Si piange se si rompe il bicchiere / evviva! / non si ha dove mettere più il vino a bere! questa
bella, ecc. / Si canta nelle vie e nelle case! evviva! / tra fidanzati, o mamma, quanti baci / questa bella, ecc. /
Si canta per l’amore che si intreccia / tra giovani in gamba e ragazze di razza / questa bella, ecc. / Si resta
per la pace e per la terra / evviva! / si parte per l’America o solo alla guerra! / questa bella, ecc. /
E sarebbe ancor più bello questo paese / ma la gente scappa per cercar tornesi / questa bella vallatese /
sempre la voglio amar.
La Mugliera
E’ una ballata d’argomento giocoso e burlesco. La donna pare qui priva di personalità,
un oggetto a volte bello, a volte brutto, ma è solo un gioco. Le stesse parole della canzone giocano
con l’ambiguità e l’allusione del loro doppio senso.
Ìjo tènco ‘na mugliéra mulandrìna
e vòje nè!
quònn’è la séra mi sòna la manfrìna,
òje la malandrìna
cùme ti vògli’amà’.
(Ritornello)
Ti vògli’amà’, ti vògli’amà’, ti vòglio bène
e ràmmi ‘n’òtu vòse e ke ni vène, vène.
Ti vògli’amà’, ti vògli’amà’, ti vòglio bène
e azzìcchila ‘n’òta bòtta e ke ni vène, vène.
Ìjo tènco ‘na muglièra pìtto-tònna
e vòje nè!
quònn’è la séra bàlla e fàce l’ònna,
òje la pìtto-tònna
cùme ti vògli’mà’.
(Ritornello)
Ti vògli’amà’, ti vògli’amà’, ti vòglio bène
e ràmmi ‘n’òtu vòse e ke ni vène, vène.
Ti vògli’amà’, ti vògli’amà’, ti vòglio bène
e azzìcchila ‘n’òta bòtta e ke ni vène, vène.
Ìjo tènco ‘na muglièra cùli-ròssa
e vòje nè!
quònn’è la séra la tròvo tùtta ‘nfòssa,
òje la cùli-ròssa
cùme ti vògli‘amà’.
(Ritornello)
Ti vògli’amà’, ti vògli’amà’, ti vòglio bène
e ràmmi ‘n’òtu vòse e ke ni vène, vène.
Ti vògli’amà’, ti vògli’amà’, ti vòglio bène
e azzìcchila ‘n’òta bòtta e ke ni vène, vène.
Ìjo tènco ‘na muglièra càpi-jànca
e vòje nè!
quònn‘è la séra sòla, sòla àlza l’ànca,
òje la còpi-jànca
cùme ti vògli’amà'.
(Ritornello)
Ti vògli’amà’, ti vògli’amà’, ti vòglio bène
e ràmmi ‘n’òtu vòse e ke ni vène, vène.
Ti vògli’amà’, ti vògli’amà’, ti vòglio bène
e azzìcchila ‘n’òta bòtta e ke ni vène, vène.
Ìjo tènco ‘na muglièra munacèlla
e vòje nè!
quònn‘è la séra fàce la cianciusèlla,
òje la munacèlla
cùme ti vògli’amnà’.
(Ritornello)
Ti vògli’amà’, ti vògli’amà’, ti vòglio bène
e ràmmi ‘n’òtu vòse e ke ni vène, vène.
Ti vògli’amà’, ti vògli’amà’, ti vòglio bène
e azzìcchila ‘n’òta bòtta e ke ni vène, vène.
Lu Marito
E le mogli ricambiano con gli stessi sentimenti e lo stesso gioco di parole.
Ìjo tènco ‘nu marito scardalàno
e vòje nè!
quònn‘è la séra si ni vène chiàno, chiàno,
òje la scardalàno
ke si vinùt’a fà’.
(Ritornello)
Ci vulìmm’amà’, ci vulìmm’amà’, ci vulìmmo bène
e ràmmi’ n’òtu vòse e ke ni vène, vène.
Ci vulìmm’amà’, ci vulìmm’amà’, ci vulìmmo bène
e azzìcchila ‘n’òta bòtta e ke ni vène, vène.
Ìjo tènco ‘nu marito carrittìre
e vòje nè!
quònn‘è la séra si ni vène vulindìre,
òje lu carrittìre
ke si vinùt’a fà’.
(Ritornello)
Ci vulìmm’amà’, ci vulìmm’amà’, ci vulìmmo bène
e ràmmi’ n’òtu vòse e ke ni vène, vène.
Ci vulìmm’amà’, ci vulìmm’amà’, ci vulìmmo bène
e azzìcchila ‘n’òta bòtta e ke ni vène, vène.
Ìjo tènco ‘nu marìto zappatòre
e vòje nè!
quònn’è la séra si ni vène a la contròra,
òje la zappatòre
ke si vinùt’a fà’.
(Ritornello)
Ci vulìmm’amà’, ci vulìmm’amà’, ci vulìmmo bène
e ràmmi’ n’òtu vòse e ke ni vène, vène.
Ci vulìmm’amà’, ci vulìmm’amà’, ci vulìmmo bène
e azzìcchila ‘n’òta bòtta e ke ni vène, vène.
Ìjo tènco ‘nu marito furnaciàro
e vòje nè!
quònn’è la séra si ni vène cu’ la panàro,
òje la furnaciàro
ke si vinùt’a fà’.
(Ritornello)
Ci vulìmm’amà’, ci vulìmm’amà’, ci vulìmmo bène
e ràmmi’ n’òtu vòse e ke ni vène, vène.
Ci vulìmm’amà’, ci vulìmm’amà’, ci vulìmmo bène
e azzìcchila ‘n’òta bòtta e ke ni vène, vène.
Ìjo tènco ‘nu marito scarpillìno
e vòje nè!
quònn’ è la séra si ni vène fàtt’ a vino,
òje lu scarpillìno
ke si vinùt’a fà’.
(Ritornello)
Ci vulìmm’amà’, ci vulìmm’amà’, ci vulìmmo bène
e ràmmi’ n’òtu vòse e ke ni vène, vène.
Ci vulìmm’amà’, ci vulìmm’amà’, ci vulìmmo bène
e azzìcchila ‘n’òta bòtta e ke ni vène, vène.
La
Fijasca
Un mietitore canta e gli altri fanno il coro. Il sole scotta, la gola è arsa, la voce è stanca e
carica di rabbia
perché la fatica è grande e mal retribuita. Un morso di pane, due cipolle ed un sorso di vino non sostengono
chi lavora così duramente. I mietitori chiedono altro e minacciano, se non soddisfatti, di abbandonare il lavoro.
Predicono al padrone tempi tristi ed uguali a quelli che loro vivono. Erano presagi? Una cosa è certa!
Nei campi non ci sono più nè quei padroni, né quei mietitori.
‘Stu hròno nun è ‘nfùlt’ e manc’allàsca,
patròna va’ la pìglia la fijàsca,
lu còrro nun camìna ca ‘na ròta,
patròna va’ la pìglia 'n‘òta vòta.
E lu suròre scòrre a gòcci’ a gòccia,
Marònna cùme coce ‘sta ristòccia; (1)
cu’ dòje cipòdde ke mi vòglio mète’
fòrz’ a lu haramìddo nun mi vène. (2)
Patròna si vùje mète’ ru hròno
'nci vùnne càrne, maccarùnì e bbìno,
e si pi’ Càso nu’ ru bbùje fà(ne) (3)
quèst’è la fàlc’ e mitattìddo tù(ne). (4).
Patròne mìjo ti vògLi’ arricchì(ne),
cùm’ a ‘nu còne vòglio fatihà(ne);
t’àggia fà’ vènne’ vùv’ e massarìje,
àja scì’ a garzòne cùme vàco ìjo.
Hràno ri la Pùglia fàtt’addrèto,
ki t’àve siminàto t’àdda mète’
ki t’àve siminàto t’àdda mète’,
hràno ri Furmicùso fòtt’addrèto.
(1) ristòccia: gli steli del grano che restano nel campo dopo la mietitura.
(2) haramiddo: il polso: striscia di cuoio usata per proteggere il polso dagli sforzi e dalla falce.
(3) fà(ne): l’infinito del verbo con la "ne" epitetica.
(4) mitattìddo: mietitelo: tù(ne): tu con "ne" epitetico.
